Opera der doden

In een groot huis van een provinciestadje in de deelstaat Minas Gerais woont Rosalina met haar huishoudster Quiquina. Rosalina is de dochter van grootgrondbezitter kolonel João Capistrano Honório Cota. Toen Rosalina nog kind was ontstond een vete tussen het stadsbestuur en de kolonel, waarbij de medestanders van de kolonel overliepen naar de tegenpartij. De kolonel voelde zich hierdoor zo verraden dat hij voortaan alle bewoners van het stadje als vijanden ging beschouwen. Zijn paranoia ging zo ver dat hij zijn gezin meesleepte in die eeuwige wrok. Na de dood van de moeder van Rosalina verschanst de kolonel zich met zijn enige dochter in het huis en onderhoudt alleen nog sporadische contacten. Als haar vader sterft, is bij Rosalina de haat en minachting tegen de bevolking zo diep geworteld dat ze het geïsoleerde bestaan als een normale toestand is gaan beschouwen. Er wordt over haar gepraat, geroddeld, sommigen maken zich oprecht zorgen, voelen zich schuldig, maar niemand begrijpt meer waarom Rosalina zo volhardt. Alleen Quiquina zorgt voor haar, beschouwt zichzelf als haar enige vertrouweling, wil Rosalina als een dochter zien. Op een dag klopt José Feliciano, een arme reiziger op zoek naar werk, aan bij het stille huis. Ondanks de bezwaren van Quiquina neemt Rosalina hem aan als klusjesman. Geleidelijk ontstaat er een relatie tussen José en de schijnbaar zo koele Rosalina. Deze relatie is eigenlijk onmogelijk omdat José niet van gelijke stand is. Bovendien houdt Rosalina niet werkelijk van José, maar heeft ze hem nodig om tijdens haar dronken nachten niet zo eenzaam te zijn. Overdag echter verandert ze in de afstandelijke vrouw die ze was voor José haar verleidde. José Feliciano wordt daar gek van, vooral omdat de nachtelijke orgieën gewoon doorgaan. Hij begrijpt niets van Rosalina, wil haar ook overdag benaderen, maar zij tolereert alleen zwijgend en glimlachend zijn aanwezigheid.
Op een nacht vindt José de deur van het huis op slot. Hij mag niet meer binnen en weet niet waarom. Alleen Quiquina weet dat Rosalina zwanger is van hem. Quiquina haat José daar des te meer om, maar wil ook zorgen dat niemand in het stadje het te horen krijgt. Het einde van het boek is net zo tragisch als het begin, zowel voor Rosalina als voor José Feliciano. De indringende beschrijvingen van de personages in het Brazilië van begin 20e eeuw, geven een beeld dat men in het Brazilië van nu nog steeds zou kunnen aantreffen. Op plaatsen waar de tijd stil lijkt te staan en waar de hiërarchie, de armoede en de onwetendheid elkaar in evenwicht houden, kun je je goed voorstellen dat de scènes uit het boek zich nog steeds afspelen. Ook al is er veel veranderd, toch is de liefde waarmee de auteur zijn eigen volk beschrijft van grote waarde voor een beter begrip van de cultuur van Brazilië.